د ډاكتــر ج ـــ س  ژباړه

د ملاريا د ناروغۍ د پېښو ريښتينې كچه د ملگرو ملتو
له اټكل كړې اندازې،نږدې دوه هومره ډېره ده

د روغتيــــايي كارپوهانو د يو ه نړيوا ل ټيم په وينا   ، كېدا ى شي په نړ ۍ كې د مـــلاريـا په رنځ اخته وو شمېـــــره د ملگرو ملتو له اټكليزې اندازې ، په سلو كې پنځوس ډېره و ي .
            د نوموړي ټيم څېړنې چې په Nature ( پنځ ) نومې مجله كې خپرې شوې دي ،څرگندوي چې د دو ۍ په گومان په نړۍ كې هر كال پينځه سوه ميليونه وگړي دملاريا په ناروغۍاخته كيږي . 

          د څېړنو پايلې ولې توپير سره لري ؟ څېړونكي وايي چې د   ملگرو ملتونود سازمان احصايې، روغتونونو او كتنځايونو ته د ورغلوناروغانو دشمېرپر بنسټ  ولاړې دي  او دا په داسې حال كې چې په ملاريااخته ډېريناروغان روغتونونو او كتنځايونوته سر نه ښكاره كوي .
           هغوۍ زياتوي چې  دا شمېرنې په ځانگړي ډول  د اسيا سهيل  او سهيل ختيځو سيمو په اړوند، چــــې د ملاريا ناروغۍ يوه  خورا وژونكې  بڼه  پكښې ډېره ليدل شوې ، د هاغه سيمو د ريښتينو شمېرنوسره سمون نه لري .
دغه  څېړونكي وايي داسې يوه نقشه يې جوړه كړې ده  چې  په نړۍ كې په دغه رنځ د اخته سيمو ښودونكې ده  او د ملگرو ملتونو روغتيايي  ادارې سره بايد،  تر ۲۰۱۰  ز  كاله پورې  له دغه سيمو څخه د ملاريا د كمښت په پروگرام  كې په سلو كې پنځوس مرستندويه شي .
په نايروبي د كينيا د طبي څيړنو له مركزه  پوهاند باب اسنو   چې په (( نېچر))  كې د دغه خپرې شوې څېړنې له  ليكوالو څخه دى  وويل : (( د شمېرنو سم او ريښتينى اټكل مهم دى . د دې ستونزې د ريښتينې كچې  په اړه نا پوهي ، د ستونزې د حل لپاره د مالي لگښت  په اټكل كې زموږ د ځواك لاس لنډوي .))
        ده زياته كړه : (( دا موضوع په ځانگړې توگه  د هاغه داروگانو په اړوند مهمه ده چې د ملاريا سره په مبارزه كې ورته اړيو . د دې داروگانو جوړول  اسان كار نه دى  او ښې ډېرې  پيسې غواړي . ))
       نړيوال  روغتيايي سازمان  ، په نړۍ كې د كال  د ۳۰۰ ميليونو وگړو په ملاريا اخته كېدو خبره كوي چې  په سلو كې نوي پېښې  يې  دافريقې په لويه وچه كې دي .
په ملگرو ملتو اړوند دا سازمان  څرگندوي چې هر كال له يوه ميليونه څخه زيات وگړي د دې ناروغۍ له كبله مري .