((د ناروغيو د كنترول او مخنوي له پاره مركز))
  نومــــې ټولنــــــې لــه خپـــــــرونو څخــــــــــه :        
ژباړه او زيــــــاتونه :  ډاكتــــر ج- سمـــون          

( سترخوشال خان خټك)

د انتي بيوتيكـــو د سمـــې او نا سمـــــــــې
 كارونـــې په هكلـــه څـو لنـــــډې يادونــــې :

    كله چــې چاته  ځـان  ناسـازه  او نا جـوړه  وبرېښـي  نو خامخا به   غواړي  چـې  روغتيـــا- سلامتيـــا  يــې   ژرتر ژره  بېــرته راوګرځـــي .
      په ياد ساتــئ چــې د ټولــــو نا خـوالـــــو او رنځــونو ځـواب  دا  هم  نـه دى چــې څوك دې  ارومروانتــي بيوتيـك(Antibiotic)  دارو وكــــــــــــــــاروي   .
  دا  لارښـودپاڼه   به  له تاســـې سـره  دا  مرستـــه وكـړي چــې څه وخت  انتـي بيوتيك  وكارول شـي  او څه  وخت يـــې كارول   هســې عبث خـــواري ده .  كـه يــې  په  نورو  خبــرو ځـان پوهــــول غواړئ  نو خپــل نــږدې   روغتون   يا كتنـــځي  تــه لاړ شـــئ ، لــه رنځپــــوه- روغتيـا پال  ( ډاكتـــره ) څخه  مو هيـــله  وكـــړئ  چـــې  په دې  برخـه كـې درته   تــــر ټـــولو ښـه لاره او ګودر  وښيــــي ، او يـا موږ  په  خپــل برېښناليك (E-mail) كې وپوښتـــئ ، ځواب  به  يـــې تر هــــاغه ځـــايه   چــــې زموږ  د  وس لاس  پرې  بر   وي ،  په  همدې  جالپــــاڼه(talafghan.com) كـــې تر لاســـه كــــــړئ .
 د بكټرياوو   لا ځواكمنـــي، د يو خطــــر په حيث :
 د انتـي بيوتيــكو  هر وخت  او  بېځايه  كارونــــه څــــه ستـــــونـــزه زېـــــږوي؟
د انتـي بيـوتيــكو بېـځــــايه  كارونـــه د  دې  سبب ګرځــــي چــې ځينـــې بكټرياوې  دې  ځـــان د انتي بيـــوتيكو په مقـــابل كــې ځواكمــــن كړي . كلــه چـې  بيـا  دا ځواكمنـــې  باكټــرياوې  د نــا روغۍ لامل وګرځي ،خورا  ډېـــرې غښتـــلې  وي  او انتـــي بيوتيكونه   يــې بيا په  اسانۍ نه شي  وژلاى . په بـــدن كـــې د داســې غښتـــلو
باكټــــرياوو شتون  د  داســې سختـــو ناروغيـــو سبب كېداى شــــي چـــې په  انتي بيوتيـــكو يـــــې هـم درملنــــــه نــــاشونې  شـــي، نـــورې   پيــــــاوړې   درملنـــــې تـه اړتيــــا پيدا شـــي  او خبره  ان   د   روغتون  كټ پرېــــوتو  ته،  رسېـدلاى شـــي .
        د انتي بيوتيكو په مقـــابل كې د ځواكمنــــو باكټـرياوو  د  انتان  ( ناروغۍ ) څخــــه د مخنيـــــوي لپاره  په  كار دي  چــې  د  انتي بيوتيكـــو د بېځــــايه  او  بې  وخته  كـــــارونې  څخـــه ډډه  وشــــي .
انتي بيوتيكونه تل غوټه پرانيستونكي(علاج) نه وي:
 د  ډېـــري  ناروغيــــو لامل  دوه ډوله  جراثيم (ميكروبونه) وي ، يو ډول  ته  يـــې پـه انګرېــــزۍ  ژبـــه بكټريا  (Bacteria) او بـــل  ډول  ته  يـــې  وايرســـــــــونه (Viruses)  وايي .
      انتي بيــــــوتيك دارو  يوازې   د هاغو ناروغيـــــو لپاره  وي   چې   د   بكټــــرياوو له كبلـــه پيدا شوې وي ، نه  د وايـــرس   زېږندو   ناروغيـــو د  درملنې لپــــاره .
     ستونى يا مرۍ خوږ ،   د سينه و بغل(Pneumonia)  ځينــې ډولـونه  او  د مخ او كـــــوپړۍ  د هډوكو د منځــــنۍ برخې  يا(Sinus)  انتانات  د  بكټــــرياو  څخه پيدا كېږي ، چـې انتي بيوتيك  دارو  كارول  ورته ، د ســــــــــول   ( عقل) كار دى.
    يخنۍ وهل يا باد  وهل  (Common cold)،  رېزش (Flu)  او ډېري  ( اكثره) ټوخي چې د وايرسونو له كبله پيدا كېږي، نه  ښايـي  چــې څوك دې  ورنه  د خلاصـــــون لپاره  له انتي بيـــــوتيكو مرستـــــه وغواړي .

    كه د وايرسي انتان له پاره څوك انتي بيوتيك كاروي نو:

•     د انتــــــان درملنــــــه به يــــې ونه شــــي .

•    د تللــــې روغتيــــا د بيـــا راګــرځــونـــې ســره  به  يــې څـه مرستــه ونه كړي .

•       نـورو  تـه  به  يــې  د  نــاروغۍ  د  لېږدونـې  د  مخنيوي په  باب  مرستــــه  نه  وي  كـړې .

    يو ځل بيـا درته  د يخنۍ وهلو او رېزش  د عـــلاج لپاره ، د  انتــي بيوتيكو  د  نه  كــارونې سپــارښتنـه كــوو!!!

        كه چېــرې  د  داســې باكټـريايـي  نـاروغـۍ لكه  ستوني خوږ  لپاره، انتـي بيـــوتيك  دارو  درته  ډاكتــر ليكلـــي وي  نو  په  يـــاد ساتئ  چــې دارو  تــر  پـــايه   ( تــر خلاصېـــدو) وكـــاروئ .  د  دارو څـه برخه  كـــارول به   د  بكټريايــي انتــان   يـــوازې   د  يو څــه برخــې ،  نه  د   ټول  انتان  يا  ټـــــولې  ناروغــۍ درملنه وي .

     د ټـــولو درملـــــو تر پـــايه   نه اخيـــستنه  او نه كـــارونه،  درملـــو ته  د  ځواكمنـــو باكټــــرياو  د  ودې  لپاره ، مـرستـه ده .

    د دې  لپاره  چــې پــوه  شئ   ناروغتيـــــا  مـو  د  وايرس  له  كبله  ده  او كـه كومه  باكټــريايـي ناروغي ،  ښــه بـه دا وي  چــې خپـل   روغتيـــاپال (ډاكتر) وپوښتـــئ  او  چــې څـــه  هغـه درته  وايــي،  هم هغســـې وكړئ .

    هوښيار اوسئ:

•  انتي بيوتيكونه  زورورې  دواګانې دي ، خو  د  ټولو ستونزو  حل  نه  دى .

• په نا سمه توګه كارونه  يې  ، د  روغتيا لپاره ستونزېږنتيا ده .

•  انتي بيوتيكونه  د  ډېري  بكټرياو  لپاره  درمل ،  خو  د  وايرس  لپاره  هېڅ  هم  نه  دي .

• بكټرياوې  وژني ، نه   وايرسونه .

• كه  ناروغه  شئ ، انتي بيوتيكونه  تل  مرستندويه  نه  وي .

څښــــتن تعالى ( ج )  مــو ستـــــر رنځپــــوه  او  رغـــــــونكى  دى .