استاد باز محمد بلجيم 

د کار  او زده  کړې  په  ډگرکې  راوتلی  جنبش

               ډیر  خوشاله  یم  چې  د  افغانستان  د ادب    پوهانو ، شاعرانو  او  ژورنالستانو  په لیکه  کې  نن  د  ډاکتر  داود  جنبش  وار   راورسید  چې  د  هغه  په  ژوندانه   د دې  وتلي  او  ځوان  ژورنالیست  د  ژوند  او  کار  په  برخه  کې  څېړندویه   اود ښه   نوم   یادونې  یوه  درنه  غونډه  را  بلل  شوې  ده .  د غونډې  جوړونکو  ډیر  زور ور  نو ښت  په  لار  اچولی  چې  د  ډاکتر  جنبش  ژورنا لیستې  کار  و ارزوي  او هغې  په  پا ییله  کې  په  هېواد کې  دننه  او  ټوله  نړۍ  کې  د میشتو   افغان  ژورنالیستانو  دلا  ګړندي  کیدو  او  هڅیدو  یو  غوره  او ډاډمنه  بيلګه  وړاندي  کړي  . 
داود  جنبش د هیواد د ختیزي سیمې د هسکو غرونو او د کنړ د څپانده  سیند په غاړو خاپوړي کړي دي  .  زه د تنکۍ ځوانۍ څخه  جنبش د یو هوښيار  اوزیار ایستونکي  انسان  په  توګه  پيژنم  .  په  هغو کالونو  کې چي موږ کوچنیان  و د څوکۍ  ولسوالۍ  د خلکو د ژوند  کچه  ډیره  ټیټه  وه ،  خلکو ستونز من  ژوند  درلود.   زموږ د کور  نیو  مشرانو  په  ځانګړي  توګه  د  جنبش  خداي  بخښلي  پلار  د  کیڼ  اړخې  غورځنګ  د  پیاوړي  کولو  لار خپله  کړې  وه  .   هغه  په  داسي  حال  کې  چې  سیاست  پوهه  و  د شعر او ادب  سره یې  ډیره  مینه  درلودله .  کله  به  هغه   خداي  بخښلي  د  شعرونو  په  ویلو  د  یارانو  ناستې  دومره  تودې  کړې  چې  په  ځانګړې  زیرکۍ  به  یې  د  مرحوم  محمد  موسی شفیق  د  یو  څو  شعرونو  په  وړاندې  کولو یوازې دومره  وکړلی شول چې د یارانو د ګير څخه  ځان  وژغوري  .   جنبش  هم په  ژوند ،  کار  اوسیاست  کې دخپل  پلار  لار ونیوله  ، له یوي  خواه  به  یې  کار  کاوه  له  بلي  خواه  به  یې  زده کړه  کوله  او تل  یې   د خپل  هېواد  د  خلکو  د  هوسایۍ  او  نیکمرغۍ  هیله  په  خپل  ځان  کې  روزله .  هغه  لاتنکۍ ځوان  و چې پلار   یې  افغانستان  په  تیره بیا  کنړ  ولایت  ته  د  سولي دراستنولو  په  سپیڅلي کار  کې  د  جرګې  په  مهال  دیو  شمیر  بنسټپالو له خوا  په  شهادت  ورسید.  جنبش  د  پلار  مرګ  ډیر  وزوراوه  او هغه  مجبور  شو  چې  د  خپلي  کورنۍ  دغړو  د  ژوندي  پاتې  کیدو  د  پاره  هم  کار  وکړي  او  هم  خپلي  زده  کړي  پر مخ  بوزي .   هغه  وخت  چې  زه  د افغانستان  جمهوریت  د  هواي -  مدافع  هواي  ځواکونو  په  چوکاټ  کې  افسر  وم  ښاغلي  جنبش  د  هواي  ځواکونو  د  مجلي سره  قلمي  همکاري  درلوده   .    هغه  تل  هڅه  کوله  چې  د لوستونکو  دپاره  داسي  مطالب  وړاندي  شي  چي  رښتیا  وي  اود  وګړو  د  ژوند  بیلا  بیلي  برخې  هغه  شانته  منعکسي کړل  شي  څرنګه  چې  واقعیت  لري .   هغه  ډیره  هيله  درلوده  چې  د  ډله  ایزو  رسنیو  د لارې  په  سالمه  توګه  ټول  اړین معلومات افغانانو ته د هېواد په  د  ننه  او  بهر  کې  ورسول  شي . له دې کبله هغه  عزم  وکړ چې  د  خپلي  کورنۍ  په  ملګرتیا تاشکند  ته  ولاړشي  او  هلته  د  ژورناليزم په  برخه  کې  لوړي  زده کړي  وکړې .  جنبش  په  تاشکندکې  په  ډیره  میړانه  له  یوي  خوا  خپلي  کورنۍ  ته  ډوډۍ  پیدا  کوله  او  له  بلي خوایې  عالي  زدکړي  کولي  .   هغه  غوښتل  چې  د  ژورنالیزم په  رشته  کې  د  ماسترۍ  ډیګري    تر  لاسه  کولو  سره   خپل  خوبونه  رښتیا  کړي  .  له  دې   وروسته  هغه  د  تاشکند  علمي  چاپیریال  د  خپلو  زده کړو  په   لور محدود  وموند  اوبي  له  ځنډه  یې  مسکوته  د  تګ  لاره  خپله  کړه  .  په  تاشکند  کې  د  زده کړي  حاصلولو  او  د  تاشکند  په  رادیو  کې  فعال  کار  جنبش  ته  د دې  زمېنه  برابره  کړه  چې  هغه  د دوکتورا  د ترلاسه  کولو  په  نیت   او  همدارنګه  د  خپلي  کورنۍ  د  ژوندي  ساتلو  په  هيله  له  یوه  پلوه  سخت  ملاماتونکی  کار  وکړي   او  له  بله  پلوه  خپلي  زده کړي  بشپړي  کړي  .  په  مسکو  کې  د  پاتې  کيدو  په  موده  کې  هغه  د  بازار  (رینک) په  کار ،  کتابونو  ژباړلو  او د اېران  او  بې  بې  سې   رادېوګانو  سره  په  همکاریو  کولو  کې  پاتې  رانغۍ .  څرنګه  چې  زه  او  جنبش  په  تاشکند  او  مسکو  کې  ډیر  وخت یو ځاي  اوسیدلو  او  یو ځاي  مو  ملاماتونکې  کارونه  کول،  زه  به  د  جنبش  جسمانې  او  ذهنې  ځواکمنۍ  ته ګوته   په  غاښ  کیدلم  .  یانې  یوه  شیبه  کې ،  د  بازار  ګز  او  ګام  کول ،  له  بلي  خوا  زده کړوته  ځان  رسول  ،  په  لږ  مقدار فارغو شیبو  کې  بیا  د رادیو  پروګرامونه   مخته  وړل  او  د  شپي  د  بچیانو سره  د  څو  لخطو   د  تېرولو  وروسته  د  افغانستان  د  خلکو  د  عمومي  تنویر  په  موخه  د  مهمو  کتابونو  ژبا ړ لو ته  مخه  کول ،   یوازی    او  یوازي  د داود  جنبش  پشان  په  ستونځو کې  د کلکو  را لوي  شوي  شخصیتونو  په  واک  کې  وه  او  بس .  زه  به  چې  کله  جنبش  ته  متوجي  کیدلم  داسی  راته څرګندیدله  چې  هغه  د یو  لړ  علمي  او  عملي  امکاناتو  د لاسته  راوړلو  هڅه  کوي چي  کم  تر  کم   یې  تر  اوسه  لاسته  راوړي  دي  .  زه دا  ټکۍ  یادوم  چې  هغه به  د  نورو  افغانانو  په  څیر تل  بریالی  نه  و .   هغه  ستونزي  لیدلي  او  یو  شمیر  شیان  یې  خپل  ژوند  کې  دلاسه  ورکول  ،  لیکن  د  هغه  غوره  بر یو  تل  د  هغه  د  ناکامیو  رنګ  پیکه  کړي  او  په  دې  ډول  د  ژوندانه  ناسپړل شوو   لارو  چارو  په  لټون  کې  جنبش  بریالی  راوتلی  دی  .  هغه  د بي بي سي  د رادیو سره  په ژونالستیک  تړاو کې  له  يو ې  لوري  او  په  بریالۍ  توګه د دوکتورا  د  تیزس  د  دفاع  په  کار  کي  له  بلي  لوري  داسي  کچې  ته  پورته  شو    چې  هغه  د  نوموړې  رادیو  له  خو اپه  رسّمی  توګه  لندن  ته  وبلل  شو  او  هلته  په  حسّاسّه  دنده   وګمارل  شو   .   جنبش د  بې بې  سې  درادیو  د  څپو  څخه  په  ټوله  نړۍ  کې  د  خورو،  ورو  افغانانو  د  پاره  په  پښتو او  دری  ژبو  په  زړه  پوري   خبرونه ،  تبصري ،  مصاحبي او  نور  پروګرامونه  وړاندي  کول .   په  داسی  حال  کې  چې  د  هغه  د  اواز  سره  خلکو څه  نه څه اشنايې  پیدا  کړي   وه  په  ډیره  مینه  یې د ده  پروګرامونه  اوریدل  او  د هغوي  په  نسبي  درستوالي  ډاډمن  ښکاریدل .  ما  د  ډیرو  افغانانو  څخه  اوریدل  چې  ډاکتر  داود  جنبش  د  راز، راز  محتوا  او  ماهیت  لرونکو  پروګرامونو  تیارولو  او  وړاندي  کولو  ته  هوډمن  دی .   دا  مي  هم  په  یاد  دې  چې د هېواد  خلکو  ته  ژمنه  نه  لرونکو  عناصرو  به  تل  د   جنبش  د  رغنده  خبرو ،  تجزیې او  تحلیل  څخه  خجالت  ایسته   او  هڅه  به  یې  کوله  چې  د  خبرو  اترو  به  ګردیو   میزونو  او  یا  د مصاحبو  پر  وخت  د  هغه  د  رښتیا  ر اسپړونکو  سوالونه  څخه  ځان  وژغوري  .  د  جنبش  پوهه  او  مهارت  هغه  وخت  د  رادیو  اوریدونکو  ته  څرګندیږي  چې  هغه  د  مطرح شوي  موضوع  په  زړه  کې  د  ر‏ښتیا  د  لټون  په  تکل  شمارلي  خبري  او  تپوسونه  ډګر  ته  راوباسي  او  د  تالنده  بریښنا  په  څیر  ټټر  څیري  کړي،  مزل  لنډ  کړي  او  ځواب  پیدا  کولو  ته  ځان  ورسوي .  زه  که  څه  هم  چې  ژورنالیست  نه  یم ،  اما ګمان کومه چې  دا  دهغې  ژورنالیستی  پوهې  له  برکته  دي  چې  ډاکتر  جنبش   د  کار  اوزده  کړي  ډګر  کې  په  ډیره  میړانه  ترلاسه  کړي دي .  زما  په  ګمان  افغانستان  د  دري  لسیزو  کورنیو  جګړو  څخه  دراوتلو  په  درشل  کې  داسي  ځوانانو ته   چې   په  نسبې  توګه  د وضعي  واقعي  تصویر  وړاندي  کړي ،  د  وطن  بد غوښتونکې  د  ملت  د  ننداري  د  پاره  په  جګ  دیوال  ودروي  او  په  ټوله  کې  رښتیا  را  وباسي ،  اړتیا  لري .
          زه  په  دي  پوهیږم  چې  د  جنبش  لاره  د  اغزیو  څخه  پاکه  نده  .   یو  شمیر  فرصت  غوښتونکو  افغانانو  د  پردیو  او  یا  د  هیواد  د  وروسته  پاتې  کړیو  د  خوشالولو  دپاره  ښایې  د  هغه  په وطنپالونکي  کار  او  فعالیت  بې ځایه  نیوکي  کړي  وي او  یا  یې  لږ   تر لږه  هڅه کړي  وي  چې  د هغه په باب  د  افغانستان  د  پاره  د  بې بې  سې  د  خپرولو  د  څانګي  مسول  او  یا  هم  د  نوموړي  رادیو  ګورنر  ته  شکایت  وکړي ، په خواشینۍ  باید واویم :  دا  ډول  چلند  زموږ  په  خاورینه  کره  کې  د  هغو  انسانانو د  بر  خلیک  یوه  برخه  جوړوي  چې  هغو  په  خپل  کار  کې  رغند  برخورد  کوي  او  د رښتیا  لټولو  پسي  سرګردانه  دی . 
               ښايې په  دې  هکله  به  ډیر  افغانان  زما  سره  یو نظري   وي  چې  زمونږ  هغه  هېواد وال  چې  د  بې یې  سې  رادیو  اورې  هرو  مرو  به   د  جنبش  او  د  هغه  د  غږ  سره  اشنایې  او  مینه  ولري  ځکه  چې  هغه  زیار  باسي  چې  اوریدونکو  ته  وړ  معلومات  په  پوره  حسې   بڼه   ورسوي  .  په  پاي  کې  زه   د  سختو  ورځو د  ملګري  او  د نن  ورځي  د  ځوان  او  تکړه  افغان  ژورنالیست  د دې  زیار  ستاینه  کوم   چې  له  یوي  خوایې   خپله  کورنۍ  وساتله  او  له  بلي  خوایې  زده کړي   وکړي  او  هیله  کوم  چې  د  جنبش  د  ژورنالیستیک  کار  او  فعالیت   لار  د  نورو  افغان  ځوانو  ژورنالیستانو  د  کره  هڅولو  لار  شي .

ستاسو  د  د لا  بري  په  هېله